{"id":680334,"date":"2023-12-05T14:44:13","date_gmt":"2023-12-05T13:44:13","guid":{"rendered":"https:\/\/rothschenk.de\/odcinek-38-jak-dziala-mata-antyposlizgowa-czesc-1-zasada-dzialania\/"},"modified":"2025-06-30T17:00:02","modified_gmt":"2025-06-30T15:00:02","slug":"odcinek-38-jak-dziala-mata-antyposlizgowa-czesc-1-zasada-dzialania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rothschenk.de\/pl\/odcinek-38-jak-dziala-mata-antyposlizgowa-czesc-1-zasada-dzialania\/","title":{"rendered":"Odcinek 38: Jak dzia\u0142a mata antypo\u015blizgowa? – Cz\u0119\u015b\u0107 1: Zasada dzia\u0142ania"},"content":{"rendered":"\n

Ka\u017cdy, kto zajmuje si\u0119 tematem zabezpieczania \u0142adunku, w pewnym momencie zetknie si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z matami antypo\u015blizgowymi<\/a>.<\/p>\n\n

Dla niekt\u00f3rych s\u0105 one panaceum, dla innych tylko zb\u0119dnym kosztem.<\/p>\n\n

Jak dzia\u0142aj\u0105 maty antypo\u015blizgowe i jak bardzo s\u0105 potrzebne do zabezpieczenia \u0142adunku?<\/strong><\/p>\n\n

<\/div>\n\n

Tarcie<\/h2>\n\n

Powstaje pytanie, gdzie le\u017cy prawda. Aby odpowiedzie\u0107 na to pytanie, chcia\u0142bym nieco rozwin\u0105\u0107 temat, aby stworzy\u0107 niezb\u0119dne zrozumienie problemu. <\/p>\n\n

\n
\n

Tarcie jest zjawiskiem fizycznym, z kt\u00f3rym wszyscy mamy do czynienia przez ca\u0142y czas. Cz\u0119sto jednak nie zdajemy sobie z tego sprawy, poniewa\u017c znamy jego skutki i uwa\u017camy je za normalne. U\u015bwiadamiamy sobie to zjawisko dopiero wtedy, gdy ma ono negatywne konsekwencje lub boli. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

Osobna nauka, trybologia, zajmuje si\u0119 tym tematem, a eksperymenty przeprowadza\u0142 ju\u017c Leonardo da Vinci. Tarcie wyst\u0119puje mi\u0119dzy cia\u0142ami, powierzchniami lub cz\u0105steczkami i zapobiega ich wzajemnemu przemieszczaniu si\u0119. Tworzy to si\u0142\u0119 tarcia. Dzia\u0142a ona zawsze w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu. <\/p>\n\n

<\/div>\n\n
\n
\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne rodzaje tarcia, z kt\u00f3rych najbardziej znane to tarcie statyczne<\/strong>, tarcie \u015blizgowe<\/strong> i tarcie toczne<\/strong>. Tarcie \u015blizgowe odgrywa g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w zabezpieczaniu \u0142adunku. Do pokonania si\u0142y tarcia wymagana jest praca. Si\u0142a tarcia wynika z chropowato\u015bci powierzchni styku cia\u0142. Wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia \u03bc opisuje stosunek tych chropowato\u015bci do siebie. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

<\/div>\n\n

Ka\u017cdy, kto kiedykolwiek pracowa\u0142 nad kawa\u0142kiem drewna papierem \u015bciernym, wie, o czym m\u00f3wi\u0119. Praca z drobnym papierem \u015bciernym jest \u0142atwiejsza ni\u017c z grubym. Jednak \u015bcieranie jest r\u00f3wnie\u017c inne. Wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia \u03bc jest ni\u017cszy w przypadku drobnego papieru \u015bciernego ni\u017c grubego. <\/p>\n\n

<\/div>\n\n

Tarcie podczas zabezpieczania \u0142adunku<\/h3>\n\n

Nadszed\u0142 czas, aby przej\u015b\u0107 do zabezpieczenia \u0142adunku. Gdy jakikolwiek \u0142adunek, niezale\u017cnie od jego wygl\u0105du, zostanie umieszczony na powierzchni \u0142adunkowej, automatycznie pojawia si\u0119 sytuacja tarcia. Dwie powierzchnie o r\u00f3\u017cnej chropowato\u015bci stykaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105. Je\u015bli chc\u0119 przesun\u0105\u0107 \u0142adunek, musz\u0119 pokona\u0107 si\u0142\u0119 tarcia. <\/p>\n\n

Przyspieszenia, kt\u00f3re nieuchronnie wyst\u0119puj\u0105 podczas transportu, r\u00f3wnie\u017c prowadz\u0105 do ruch\u00f3w \u0142adunku, je\u015bli przyspieszenie jest wi\u0119ksze ni\u017c wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia.<\/p>\n\n

<\/div>\n\n

Zasada dzia\u0142ania mat antypo\u015blizgowych<\/h3>\n\n
\n
\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Je\u015bli dwie powierzchnie le\u017c\u0105 jedna na drugiej, odpowiednia chropowato\u015b\u0107 powierzchni powoduje zaz\u0119bianie si\u0119<\/strong>. To zawsze przeciwstawia si\u0119 sile przemieszczenia. <\/p>\n\n\n\n

Si\u0142a normalna (FN) naciska na doln\u0105 powierzchni\u0119 z powodu grawitacji. Jest to na przyk\u0142ad masa \u0142adunku w daN, jako si\u0142a ci\u0119\u017caru. Aby przesun\u0105\u0107 \u0142adunek, nale\u017cy przy\u0142o\u017cy\u0107 si\u0142\u0119 (Fx). Stosunek (FN) do (Fx) daje wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia \u03bc. Mo\u017cna go okre\u015bli\u0107 za pomoc\u0105 test\u00f3w. Je\u015bli wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia \u03bc jest znany, mo\u017cna obliczy\u0107 si\u0142\u0119 tarcia. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

\n
\n

Je\u015bli u\u017cywane s\u0105 maty antypo\u015blizgowe<\/strong>, materia\u0142 wype\u0142nia szczeliny mi\u0119dzy z\u0105bkami i powstaje mini dopasowanie.<\/p>\n\n\n\n

To minipasowanie zwi\u0119ksza si\u0142\u0119 wymagan\u0105 do przemieszczenia i oczywi\u015bcie wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia \u03bc.<\/p>\n\n\n\n

Jest to zasada dzia\u0142ania mat antypo\u015blizgowych.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n
<\/div>\n\n
\n
\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Powierzchnia styku <\/strong>mi\u0119dzy dwoma cia\u0142ami nie odgrywa roli w obliczaniu wsp\u00f3\u0142czynnika tarcia \u03bc, ale ma znaczenie w praktycznych zastosowaniach.<\/p>\n\n\n\n

VDI-2700 Arkusz 14 jest dost\u0119pny do profesjonalnego okre\u015blania wsp\u00f3\u0142czynnika tarcia. Procedura techniczna jest opisana tutaj, aby zmierzone warto\u015bci by\u0142y r\u00f3wnie\u017c reprezentatywne i wiarygodne.Wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c okre\u015bli\u0107 za pomoc\u0105 test\u00f3w pochylenia przy u\u017cyciu sprz\u0119tu pok\u0142adowego. Chocia\u017c nie jest to tak dok\u0142adne, cz\u0119sto wystarcza do sprawdzenia zakresu wielko\u015bci, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n

<\/div>\n\n

W\u0142a\u015bciwo\u015bci i wymagania dotycz\u0105ce mat antypo\u015blizgowych<\/h2>\n\n

VDI-2700 Arkusz 15<\/strong> opisuje w\u0142a\u015bciwo\u015bci i wymagania dla mat antypo\u015blizgowych<\/a>. Wynika z tego jasno, \u017ce nie wszystko, co jest wykonane z „gumy”, nadaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jako mata antypo\u015blizgowa.Wi\u0119kszo\u015b\u0107 granulowanych ARM<\/strong> jest wykonana z kauczuku styrenowo-budadienowego (SBR) i kauczuku naturalnego (NR), a tak\u017ce poliuretanu (PUR) jako spoiwa. <\/p>\n\n

Odkszta\u0142cenie<\/strong> jest testowane przy u\u017cyciu klatki paletowej o masie 1000 kg przez okres 24 godzin. Po usuni\u0119ciu obci\u0105\u017cenia nie powinno by\u0107 widoczne \u017cadne trwa\u0142e odkszta\u0142cenie. W praktyce rozmiar powierzchni styku nale\u017cy dobra\u0107 tak, aby odkszta\u0142cenie spowodowane naciskiem powierzchniowym nie przekracza\u0142o 30% grubo\u015bci pocz\u0105tkowej. <\/p>\n\n

Wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na rozci\u0105ganie i \u015bcinanie<\/strong> r\u00f3wnie\u017c odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119. R\u00f3\u017cna chropowato\u015b\u0107 dw\u00f3ch powierzchni, pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi umieszczony jest ARM, prowadzi do poziomych odkszta\u0142ce\u0144 podczas przyspieszania. Aby nie by\u0142o to krytyczne, wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na rozci\u0105ganie musi wynosi\u0107 co najmniej 0,6 N\/mm\u00b2. <\/p>\n\n

Wyd\u0142u\u017cenie przy zerwaniu<\/strong> gumowych ARM musi wynosi\u0107 co najmniej 60% pod obci\u0105\u017ceniem. Postrz\u0119pione ARM s\u0105 cz\u0119sto oznak\u0105 gorszej jako\u015bci lub nieodpowiedniego materia\u0142u. <\/p>\n\n

Nacisk powierzchniowy<\/strong> na ARM z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 wg\u0142\u0119bie\u0144 mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce materia\u0142 stanie si\u0119 mydlany, a wsp\u00f3\u0142czynnik tarcia znacznie spadnie. Je\u015bli trzymasz ARM pod \u015bwiat\u0142o i pojawia si\u0119 du\u017co jasno\u015bci, jest to r\u00f3wnie\u017c oznaka niskiej jako\u015bci. <\/p>\n\n

Odporno\u015b\u0107 temperaturowa<\/strong> powinna wynosi\u0107 od -20\u00b0C do +100\u00b0C. Je\u015bli temperatury robocze odbiegaj\u0105 od tych warto\u015bci, nale\u017cy uzyska\u0107 dodatkowe informacje od producenta. <\/p>\n\n

\n
\n

ARM mog\u0105 by\u0107 oznaczone zar\u00f3wno jako jednorazowe, jak i wielokrotnego u\u017cytku. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 na charakterystyk\u0119 odrzucania<\/strong> ARM wielokrotnego u\u017cytku. Cechy te mog\u0105 by\u0107 nast\u0119puj\u0105ce <\/p>\n\n\n\n