Aflevering 70: Riemgesp – Wat houdt het systeem bij elkaar en wat is de zwakste schakel?

In het artikel van vandaag gaat het over „gespen“. Dit zijn producten die in allerlei varianten worden gebruikt in verschillende sectoren, zoals verpakking, laadeenheden en ladingbeveiliging. Helaas is er echter weinig informatie hierover beschikbaar; als die er al is, is deze moeilijk te vinden en vaak weinig zeggingskrachtig. Met dit artikel probeer ik hier verandering in te brengen.

Allereerst de vraag: wat is een gesp? Volgens Wikipedia is het een beugel met één of meerdere pinnen die aan een riem is bevestigd. Het andere uiteinde van de riem wordt door deze beugel gehaald. De pinnen worden erdoorheen gestoken of door bestaande gaatjes geleid, waardoor de riem niet kan wegglijden. De meeste broekriemen werken volgens dit principe.

De belangrijkste eigenschap van een gesp is dus het verbinden van twee uiteinden van een riem of band en het voorkomen dat deze erdoorheen glijden.

Juist deze eigenschap wordt benut bij het verpakken en bij het vastzetten van lade-eenheden en ladingen. Juist op deze gebieden wordt echter ook aangetoond of de methode bestand is tegen de optredende/te verwachten krachten. Er worden dus twee elementen (gesp en riem) tot één systeem samengevoegd, waaruit de term„systeemsterkte“voortvloeit.

Wie de moeite neemt om bijvoorbeeld met Google op zoek te gaan, zal al snel merken dat veel aanbieders de vraagsteller in de steek laten met onnauwkeurige informatie of algemeenheden. Wat heb je aan de uitspraak „50% beter“ als het uitgangscijfer voor de berekening ontbreekt? Je zult je afvragen: „En nu dan??“

Daarom moeten we verschillende begrippen toelichten die in dit verband van belang zijn.

Breeksterkte (BS = Breaking Strength) = breekbelasting (BL): Dit is de maximale kracht die nodig is om een onderdeel te breken of blijvend te vervormen. De voorlopers van het breken zijn vaak de elastische rek en de blijvende vervorming.

Sjorvermogen (LC = Lashing Capacity): Dit is de kracht waarmee de op de lading inwerkende krachten (bijvoorbeeld door versnellingen) kunnen worden gecompenseerd. Hierin is altijd een veiligheidsfactor meegenomen.

Gebruiksbelasting (MSL = Maximum Securing Load): Dit is de kracht waarmee rekening moet worden gehouden wanneer voor een onderdeel alleen de breukkracht is opgegeven. De MSL houdt dus rekening met een veiligheidsfactor voor onvoorziene situaties.

Bij onderdelen (bijv. spanbanden) waarvoor een waarde voor de LC is opgegeven, komt deze overeen met de MSL

Systeemsterkte: Dit is de maximale kracht waarmee rekening moet worden gehouden wanneer onderdelen met verschillende krachtwaarden met elkaar worden verbonden. Daarbij moet worden nagegaan welk onderdeel de kleinste aandeel in de kracht heeft. Dat is dan de waarde voor de systeemsterkte. Ik wil het verband aan de hand van een paar voorbeelden toelichten. Deze zijn fictief en kunnen niet worden toegepast op het gebied van „het hijsen en vastzetten van lasten“, omdat daar andere voorschriften gelden.

Met deze informatie in het achterhoofd moet nu in het concrete geval worden nagegaan of de daadwerkelijk optredende krachten, die in combinatie met versnellingen ontstaan, kunnen worden gecompenseerd. Mogelijk zijn er twee van dergelijke systemen nodig om de laadeenheid volgens de voorschriften correct vast te zetten.

Helaas is de markering van de gespen niet algemeen geregeld. Elke fabrikant heeft zijn eigen vrijheid. Als hij bijvoorbeeld de waarden voor de rechte trekkracht op 16 kN en voor de omwikkeling op 32 kN aangeeft, is het onduidelijk wat hij daarmee bedoelt. De LC, de BL of de MSL? In dit geval is het raadzaam om rechtstreeks contact op te nemen met de fabrikant of leverancier en de gegevens te verduidelijken.

De voorschriften van EN 12195-2 hebben alleen betrekking op de markering van spanbanden, maar niet op de vele andere gespen die in de verpakkings- en containersector worden gebruikt.

Het gezegde: „Elke ketting is slechts zo sterk als zijn zwakste schakel“ vat het treffend samen.

Mocht een van de lezers een bron voor meer informatie kennen, dan zou ik hem vriendelijk willen vragen mij daarvan op de hoogte te stellen. Daarvoor wil ik hem bij voorbaat bedanken.

Zoals altijd zijn mijn opmerkingen slechts bedoeld om het onderwerp aan te snijden, maar niet om het uitputtend te behandelen. Wie zich in de opdracht verdiept, zal wellicht eigen oplossingen vinden die eenvoudiger en beter zijn. Alleen niets doen verhoogt het algemene risico tijdens de transportfase voor alle betrokkenen. Dat moet absoluut worden vermeden.

Pak het aan, het kan alleen maar beter worden!